Przejdź do głównej zawartości

Krzywa zadowolenia

Książka Your Money or Your Life (wprowadzenie do YMYL tutaj) rozpoczyna się od opisu krzywej zadowolenia. Krzywa zadowolenia obrazuje relacje pomiędzy ilością wydanych pieniędzy a poziomem satysfakcji lub zadowolenia, jaką uzyskujemy z zakupu. Jest to podstawowe narzędzie do przeobrażania naszych nawyków finansowych. Zazwyczaj kierujemy się stereotypem, że im więcej posiadamy (i wydajemy) pieniędzy, tym bardziej wzrasta poziom naszego zadowolenia. Czy rzeczywiście?
Na poziomie zaspokojenia podstawowych potrzeb (jedzenie, ciepło, schronienie) równanie więcej pieniędzy = więcej zadowolenia jest prawdziwe. Rzeczywiście, nawet niewiele pieniędzy wydanych na rzeczy niezbędne dla naszego utrzymania (kupienie jedzenia, gdy jesteśmy głodni, czapki i szalika, gdy jest nam zimno) przynosi stosunkowo dużo satysfakcji.
Przekonanie, że więcej pieniędzy oznacza zwiększenie zadowolenia, wzrasta jeszcze bardziej, gdy kupujemy przedmioty zapewniające już nie tylko przetrwanie, ale pewien poziom komfortu. Można spać na podłodze, ale znacznie wygodniej w łóżku. Można jeść suche pieczywo, ale znacznie smaczniejsza będzie kanapka z masłem i serem. Przekonanie, że im więcej pieniędzy wydajemy, tym bardziej jesteśmy usatysfakcjonowani i szczęśliwi, wzrasta z każdym wydatkiem dającym większe poczucie komfortu. Więcej oznacza lepiej. Stopniowo i niezauważalnie przechodzimy do posiadania bogactwa. Przykładowo posiadanie samochodu to luksus, który w Polsce jest coraz częściej postrzegany jako przedmiot niezbędny dla normalnego funkcjonowania. Bez niego życie byłoby znacznie mniej komfortowe. Z pewnością przyjemniej jest posiadać nowy, elegancki samochód, jeszcze przyjemniej dwa. Lepiej posiadać większy dom niż mieszkać w bloku, basen niż karnet na basen, domek letniskowy, jeździć na egzotyczne wczasy, itp. Tego rodzaju rzeczy kosztują znacznie więcej niż rzeczy zapewniające przeciętny komfort i zdecydowanie więcej niż zaspokojenie podstawowych potrzeb, stąd potrzebujemy coraz więcej pieniędzy, aby je kupić. 
Przyzwyczajeni do równania więcej=lepiej, nie zauważamy, że wydawanie coraz większych sum pieniędzy przynosi coraz mniej zadowolenia. Przestajemy odczuwać zadowolenie, gdy codziennie jemy obiad w dobrej restauracji, kupujemy nowe ubrania zalegające w szafie, zmieniamy dom czy samochód na większy, kolejne egzotyczne podróże stają się egzotyczne tylko z nazwy. Sprowadzając sprawę na ziemię prawo to daje się także odczuć przy codziennych zakupach. Dobra kawa wypita raz na tydzień przyniesie nam więcej zadowolenia, niż wypijanie jej codziennie, a wydamy na to znacznie więcej pieniędzy. Kupienie od czasu do czasu dobrej książki, płyty z filmem, gry, ubrania przyniesie radość, której nie odczujemy, gdy zrobimy to niemalże odruchowo i bez większego zastanowienia. Posiadanie kolekcji starannie wyselekcjonowanych płyt sprawi większą radość niż składowisko setek zakurzonych CD, których nie mamy czasu odsłuchać.

Tak więc nasze zadowolenie przestaje rosnąć proporcjonalnie do ilości wydawanych pieniędzy i krzywa rośnie coraz wolniej. Okazuje się, że z czasem dochodzimy do miejsca, w którym krzywa zadowolenia zaczyna spadać, choć wydajemy coraz więcej pieniędzy. Choć stan naszego posiadania rośnie, satysfakcja z tego faktu jest coraz mniejsza. Przestajemy panować nad tym, co posiadamy. Każda nowa rzecz pochłania coraz więcej pieniędzy i energii. Musimy nauczyć się ją obsługiwać, utrzymywać, przechowywać, naprawiać, kupować do niej dodatkowe akcesoria, aktualizować, płacić opłaty z nią związane, chronić ją, ubezpieczać, itp. Formuła pieniądze=zadowolenie przestaje się sprawdzać. Jest to znane w ekonomii prawo malejącej użyteczności krańcowej, w myśl którego korzyść krańcowa każdej kolejnej konsumowanej jednostki dobra jest mniejsza od korzyści krańcowej poprzedniej jednostki dobra. Tym samym zwiększając konsumpcję o kolejne jednostki następuje zwiększenie odnoszonych korzyści, ale przyrost tych korzyści z każdą jednostką dobra jest coraz mniejszy.


Niezależnie od teorii ekonomicznej, dla nas liczy się osiągnięcie w poziomie posiadania i konsumowania optymalnego punktu (RÓWNOWAGI), w którym uzyskamy maksimum zadowolenia. Dalsze kontynuowanie wydatków mija się z celem i przynosi tylko mniejsze korzyści. Zjedzenie pierwszego, drugiego i trzeciego ciastka będzie przyjemne. Zjedzenie kilku kolejnych coraz mniej, aż w końcu skończy się niestrawnością i bólem brzucha, nie mówiąc o poczuciu winy (nadwaga), czasie straconym na dochodzeniu do siebie, pieniądzach wydanych na lekarstwo, itp. Ustalenie – zarówno w skali mikro i makro – indywidualnego, optymalnego zadowolenia, osiągnięcie miejsca, w którym czujemy się zaspokojeni, zarówno pod względem podstawowych potrzeb, jak i komfortu, a nawet odrobiny bogactwa, jest kluczem do zdrowego podejścia do naszych finansów. Określenie tego punktu nie będzie łatwe, bowiem nieustanie podlegamy presji otoczenia i reklam, głęboko zakorzenionym schematom.
Krzywa zadowolenia da się zastosować zarówno do codziennych drobnych decyzji, jak również do tych fundamentalnych, brzemiennych dla naszego portfela (i życia). W praktyce chodzi o znalezienie niezbędnej równowagi, podobnie jak w przypadku jazdy na rowerze. Często wystarczy wsłuchać się w głos sumienia. Jeżeli naszym wydatkom po krótkotrwałej radości towarzyszyć zaczyna poczucie winy, często oznacza to przekroczenie punktu równowagi. Warto skorzystać z tego wewnętrznego mechanizmu zanim sięgniemy po kolejny kubek kawy, nową płytę, nowe buty lub torebkę, zanim odwiedzimy salon samochodowy, agencję nieruchomości lub biuro podróży. Być może "mniej" przyniesie w ostatecznym rozrachunku "więcej".

Komentarze

  1. Prosze tu niesciemniac ze auto to luksus to jest dzisiaj standart i koniecznosc bo niema realnej alternatywy patrz Polska kolej ,Pks .Poza najwiekszymi osrodkami miejskimi w polsce nikt powazny bbez auta niefunkcjonuje

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Komentarz będący dobrą ilustracją do zdania: "Przykładowo posiadanie samochodu to luksus, który w Polsce jest coraz częściej postrzegany jako przedmiot niezbędny dla normalnego funkcjonowania." Proszę wziąć pod uwagę, że wpis powstał w kwietniu 2012 r. Minęły trzy lata i sporo zmieniło się na rynku samochodowym, wzrosła (mimo wszystko) zamożność dużej części Polaków, a pogorszyła się sieć transportu publicznego - być może obecnie samochód przesunął się z kategorii dobra luksusowego do dobra zapewniającego komfort życia, ale czy na pewno jego posiadanie jest już "standardem i koniecznością" - chyba nadal w wielu miejscach (nie tylko największych ośrodkach miejskich) jeszcze nie. Poza tym w przypadku nowego samochodu to nadal jest dobro luksusowe dla większości Polaków. Bo chociaż wg danych GUS na koniec 2012 r. prawie co drugi Polak miał już auto, to średnia wieku samochodów wynosiła 15 lat. Zależy więc o jakim samochodzie mówimy. Nasze doświadczenie życia bez auta opisaliśmy w poście "Życie bez 4 kółek".

      Usuń
  2. Podoba mi się sposob i kultura z jaką odpisał Pan na komentarz hejtera, szacunek.

    OdpowiedzUsuń

Prześlij komentarz

UWAGA: Komentarze są moderowane i pojawiają się dopiero po pewnym czasie. Będzie nam miło, gdy się pod nimi podpiszesz :) Nie publikuję wypowiedzi pozornie na temat, a stanowiących formę reklamy, zwł. blogów komercyjnych...

Popularne posty z tego bloga

25 rzeczy, których możesz się pozbyć już dzisiaj

Trafiłem na stosunkowo stary wpis (z sierpnia 2011 roku) na stronie Wise Bread pt. 25 rzeczy do wyrzucenia już dzisiaj. Interesujący wpis, bo chociaż trochę "wiekowy", to jednak nadal prawdziwy. Postanowiłem przetłumaczyć go na polski. Jeżeli ktoś ma ochotę, może przeczytać go w oryginale.

Autor, Paul Michael, rozpoczyna wpis od cytatu z filmu "Podziemny krąg":
"Rzeczy, które posiadasz, w końcu zaczynają posiadać ciebie" Dlaczego więc godzimy się na to, aby "posiadały" nas niektóre przedmioty? Nie wyrzucamy ich, ponieważ jesteśmy emocjonalnie do nich przywiązani. Nie ma prostej metody na pozbywanie się przedmiotów, ale uczucie uwolnienia, towarzyszące pozbyciu się niektórych z nich, może być niesamowite.

Jakich zatem rzeczy powinniśmy się -według autora- pozbyć z naszego życia? Będą to:

1. Ubrania i buty, których nie nosiliśmy w przeciągu ostatnich 18 miesięcy
Zasada jest prosta. Jeżeli czegoś nie nosiło się przez dłużej niż 18 miesięcy, czyli -…

Szczęście a bogactwa

Uznasz za dobro bogactwa: będzie cię dręczyło ubóstwo, co gorzej - ubóstwo fałszywe. Choćbyś bowiem miał wiele, jednakże - ponieważ ktoś inny ma więcej - będzie ci w twym mniemaniu brakowało tyle, o ile tamten cię przewyższa. (Seneka, Listy moralne do Lucyliusza)

Bogactwa są rzeczą niezależną od nas i jako takie powinny być traktowane. Powinniśmy i możemy być równie szczęśliwi niezależnie od tego, czy będziemy biedni, czy bogaci: nasze szczęście nie zależy od bogactw, mieszka bowiem w zupełnie innym rejestrze, w innym wymiarze rzeczywistości.  Są to zmienne w żaden sposób ze sobą niezwiązane. Oczywiście, może nam się wydawać inaczej, a co więcej, całkiem często faktycznie się nam tak - niestety! - wydaje. To jednak właśnie zadanie, jakie stawiają przed sobą stoicy: otworzyć nam oczy na fakt, że szczęście nie jest związane ani ze stanem naszego konta, ani z żadną inną rzeczą od nas niezależną. Naszą rolą jest przyswoić to sobie jako życiową regułę i traktować ją jak kierunkowskaz. (...…

Dobrowolna prostota i oszczędność

Jeszcze nie tak dawno pomiędzy prostotą życia i oszczędnością postawiłbym znak równości. Wielokrotnie w tle upraszczania tliła się motywacja życia oszczędnego. Bo mniej wydanych pieniędzy, to mniej pracy i więcej czasu na przyjemniejszą stronę życia. Jednak kilka razy na własnej skórze przekonałem się, że oszczędnie nie zawsze znaczy prosto.

Za ilustrację niech posłuży... deska do prasowania. Gdy nasza baaardzo stara odmówiła współpracy (i nie dało jej się naprawić), zastosowałem metodę "kupuj używane". Deskę znalazłem na OLX, po którą musiałem pojechać dość spory kawałek drogi. Pomroczność jasna, a może chęć zamknięcia tematu, sprawiła, że po krótkich (za krótkich) oględzinach kupiłem deskę, która w domu okazała się okazem wyjątkowo chwiejnym i w dodatku z wklęsłościami, które dyskwalifikowały ją do jakiegokolwiek użytku. Następnie kupiliśmy nową deskę przez internet, bo to wygodniej, szybciej i... taniej. Po kilku dniach otrzymaliśmy przesyłkę. Deska chwiała się, a w stanie…

Weź kartkę i pisz...

No urzekła mnie ta piosenka Sound'n'Grace i Filipa Laty pt. "100"'. Mądry tekst: Kupiłem wszystko, a wciąż nie mam nic. Za czym tak gnasz, po co Ci to?

Będzie to, co ma być, nie inaczej
Rozpromieni się ktoś, ktoś zapłacze 
Nie dowiesz się wcześniej, chyba że we śnie
Ale czy chcesz?
Nie wiedzieć dobrze jest
Za czym tak gnasz, po co Ci to?
Zabierzesz ze sobą, gdybyś poszedł na dno
Ołówek weź, teraz kartkę i pisz:
Kupiłem wszystko, a wciąż nie mam nic

Ref.
Swój czas, weź w garść, swój czas
Zanim Ci życie nie powie, że pass
I odholuje, weź w garść i idź
Zacznij na 100, nie na 5 procent żyć